Burhan Tonguç Ritim Grubu ve İsmet Sıral-Fundacık Du-bi-ba-Buzlu Cam(Arşiv Plak-TR 16)-2018

burhan-500x500

Arşiv Plak, 33’lük plak ağırlıklı olarak başladığı reissue ve toplama temalı repertuarını son bir yıldır 45’lik plak ve stream albümlerle zenginleştirmeye devam ediyor. Bunalımlar, Okay Temiz, Kıbrıs Dörtlüsü, Özdemir Erdoğan ile başladığı 45’lik plak repertuarına yakın zamanda eklediği Burhan Tonguç ve İsmet Sıral işbirliğinin ürünü olan “Fundacık Du-bi-ba-Buzlu Cam” 45’liği ile ülkenin kültürel müktesebatını en iyi yansıtan katalog olma iddiasını şimdiden taşıyor.

Burhan Tonguç ünlü bir caz davulcusu; 1950’lerin ve 1960’ların konvansiyonel müzik ve caz icra eden gruplarında önemli bir rol üstlenmiş. 1956’da Altan İrtel (piyano), Celal Bozsoy (sax), Emin Dirikman (k.bas) ile bir grup kurmuş. 1961’de Celal Bozsoy’un kurduğu İskeletler Orkestrası gibi showbiz açısından ilginç işlere de imza atmıştı. 1960’ların sonunda ise İsmet Sıral’ın orkestrasında çalışmıştı.  1970’lerin başında felç geçirdi ve bir süre müziğe ara vermek zorunda kaldı. Arkadaşı İsmet Sıral, tam da bu dönemde Tonguç’un müziğe dönmesine vesile oldu. Burhan Tonguç böylelikle tam davul seti çalmasa da perküsyonist ve yaratıcı bir müzisyen olarak yeniden müziğe döndü.

Yol arkadaşı İsmet Sıral da aynı dönemde Marmaris, Turunç’tan bakir bir arazi satın alarak uzun süredir hayalini kurduğu uluslararası müzik okulu projesi için ilk adımı atarken, müzikal ufkunu da artan bir ivmeyle genişletiyordu. Aka Gündüz Kutbay’dan ney dersleri alıyor, cazcı gençlerden  Orhan Gencebay ve onunla aynı kulvarda serbest çalışmalar yapan müzisyenlere, Erkin Koray’dan Moğollar’a yerli bir rock müziğini oluşturan kurucu figürlere kadar pek çok kişinin feyz aldığı bir figüre dönüşüyordu.   Sıral’ı alaturka underground projesinden bir konvansiyonel caz grubuna kadar çok farklı mecralarda görmek mümkündü.

Sıral 1972 yılında Fezada Soul adını verdiği bir plak da yapma niyetideydi. Hey dergisinin haberine göre bu plakta kendisine Burhan Tonguç Ritm Grubu eşlik edecekti.  Ne var ki böyle bir plak hiç bir zaman gerçekleşmedi ama bir başka plak aynı yıl yayımlandı. Işık Plak etiketiyle yayımlanan bu plak kapaksız olarak piyasaya sürüldü. Sadece Hey dergisinin kısa plak tanıtımı bölümünde 4 üzerinden 2 yıldızla değerlendirildi. Şirket, “İlham İren İstanbul Gerçekler Orkestrası” adı altında plak yayımlayarak zaman zaman  korsan br hüviyeti benimsiyordu. Dolasıyla bu plağı lanse edebilecek bir vizyona da sahip değildi.

Burhan Tonguç Ritm Grubu Ve İsmet Sıral Diskografisi

Arşiv Plak ise Burhan Tonguç Ritm Grubu ve İsmet Sıral’ı toplu halde gösteren bir fotoğraf kullanarak bu plağı kapaklı olarak yayımladı. Böylelikle de , bu plak için zamanında gösterilmeyen asgari özeni de sergilemiş oldu. Günümüzde neredeyse bulunmayan böyle bir plak için yapılan çalışma ve emek gerçekten de tebriği hakediyor.

1970’lerin deneyselliğini kaybetmemiş arabeski içinde en fazla stratejik önemi haiz şarkıcılardan biri olarak  Biricik’in (Tonguç) plak notlarına verdiği destek takdire şayan. Tek olumsuz nokta ise plakta kayıt tarihi olarak 1968 yılının gösterilmesi; bu konuda teyit mekanizmasının kullanılmaması 1972 yapım plağı epey gerilere götürmüş.

Biricik Tonguç’un aktardığına göre plak hücum kayıt şeklinde hazırlanmış. Burhan Tonguç grubun lideri ve vurmalı çalıyor. Grubun diğer perküsyoncuları ise Arto Tunç, Muammer Ersin ve Biricik Tonguç. Yengeç Hüsam olarak bilinen müzisyen ise gitar ve bas gitarda yer alıyor. İsmet Sıral, flüt, alto saksofon,  Kemal Tezcan bağlama çalıyor. Yine eski bir caz müzisyeni Altan İrtel  de bu grubun piyanisti.. İrtel, Erol Büyükburç, Ayferi, Zekai Apaydın ile çalışmış. Orhan Veli’den bestelediği Bedava’yı Özdemir Erdoğan , “Anlatamıyorum”u ise Mine Koşan seslendirmişti. Geri vokalller ise Biricik Tonguç, Funda Ersin ve Aygün Ersin tarafından icra edilmişti.

Bu plakta çalan grup,  İsmet Sıral’ın kurmak istediği alaturka underground grubunun da çekirdeğini oluşturuyordu. Bu grubun içinde yer alan pek çok müzisyen Vedat Yıldırımbora’nın Mine Koşan için kurmuş olduğu Grup Metronom’un da kurucu müzisyenleri idi.

Bu anlamda plakta yer alan ekip afro rock, caz’ın yanısıra arabeskin gerçekten de serbest çalışmalar adı altında deneyselliğe açık olduğu döneminin en verimli ekiplerinden biriydi.

Bu ekibin kayıtlı olan işleri maalesef o dönem icra edilip kayıt altına alınmayan denemelerinin yanında buzdağının görünen tarafı gibi kalıyor. Bu anlamda İsmet Sıral ve Burhan Tonguç’un yaratıcı zekaları kendilerinin az sayıda kayıtlı işine yansımış olsa da bu yaratıcı ruhun ekseriyeti birlikte çalıştıkları müzisyenlerin zihin dünyasına işlendi. Bu müzisyenlerden bir çırpıda söylenebilecekler arasında Okay Temiz, Erkin Koray, Orhan Gencebay,Cengiz Teoman, Vedat Yıldırımbora, Özdemir Erdoğan, Hayati Kafe, Trilok Gurtu, Steve Gorn, Cem Bumin, Elvan Aracı’yı sayabiliriz.

Cengiz Teoman’ın aktardığına göre Burhan Tonguç en son Ferdi Tayfur ile sahne aldı. 1982 yılında Bojidar Firmasının ürettiği ilk yerli yapım ritm boxın ritm setlerini yazarak bir başka ilke de imza attı.

İsmet Sıral’ı 1987 yılında trajik bir biçimde kaybettik. Ölümüne kadar Creative Music Studio (CMS) çalışmalarına imza atarken CMS’nin bir versiyonunu Türkiye’de yapmaya uğraşırken bütün yatırımının heba olduğu dönemde kendini yakarak intihar yolunu seçti.

Bu plak ise bizlere iki yaratıcı müzisyenin yaptıkları avantgarde işler konusunda fikir verebilecek döneme ilişkin tek kaynak niteliğinde…

Fundacık Du-bi-ba’ya Biricik, Aygün Ersin ve Fundacık’a ismini veren Funda Ersin’in vokalleri ile başlıyoruz. Afro caz olarak ilerleyen eserde bas sürükleyici bir groove veriyor. İsmet Sıral eserin ilk bölümünde emprovize flüt çalarken ikinci bölümde sax solosunu sergiliyor. Funda, eserin gelişme bölümünde daha çocuksu ve çiğ bir vokal kullanıyor; bu bölümde Arto Tunç’un da bongolarını işitmek mümkün. Eser fade out ile bitiyor, bu da eserin tam halinin 45’likten çok daha uzun olduğunu düşündürüyor.

 

 

Buzlu Cam, ise “dümtek tek” vokalleri ile başlayarak daha yerli bir alana giriş yapılacağının sinyallerini veriyor. Eser,  Ennio Morricone film müziklerinde görülen çocuk vokallerini hatırlatan tekinsiz bir giriş bölümüne sahip. Geçişte alaturka aksak ritmler ve folklorik tarzda bir bağlama kullanımı var. Geçiş bölümünden sonra İtalyan giallo film müziği tavrı devam ediyor. Plağın bu bölümünde en azından enstrümentalist olarak İsmet Sıral yer almıyor.

 

Bu yeniden basımın ne ölçüde doğru kişilerin arşivinde yerini alacağını bilmiyoruz ama “eserler, plak ve dijital olarak artık bulunmuyor” diye şikayet etme mazeretimiz ortadan kalkmış durumda… Gelecekte nadir olma durumu ve plağa özgü fetiş halllerinin de ne olacağını bilmesek de müzikal olarak çok değerli bir eser ile karşı karşıyayız.

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s